Ana içeriğe geç
kahve sözlüğü

A'dan Z'ye
kahve terimleri.

Pour over'dan terroir'a, anaerobik fermentasyondan crema'ya... specialty kahve sözlüğümüzde 40+ terim.

A

Aeropress
Hava basıncıyla çalışan kompakt demleyici
+
Ekipman

2005'te Alan Adler tarafından tasarlanan, manuel piston basıncıyla kahve demleyen pratik aparat. Filtre kahve ve espresso arası bir kupa verir. Seyahatte popüler.

Açık kavurma
Hafif, asit dengeli, aromatik
+
Kavurma

Çekirdeği ilk çıtırtıdan (first crack) hemen sonra durduran kavurma seviyesi. Asidite yüksek, aroma berrak, gövde hafif. Single origin filtre kahvelerde tercih edilir.

Acidity (asidite)
Kahvenin parlaklık veren tat unsuru
+
Tat

Kahvedeki organik asitlerin algılanan parlaklığı, canlılığı. Yüksek rakım kahvelerinde daha belirgin. Limon, elma, üzüm, kuş üzümü gibi notalar asit göstergesidir.

Anaerobik fermentasyon
Oksijensiz fermentasyon prosesi
+
Çekirdek

Kahve kirazı oksijensiz tanklarda fermente edilir. Sonuç: daha egzotik, daha tropikal, daha yoğun aroma profilleri. Yeni nesil specialty kahvelerde popüler.

B

Barista
Profesyonel espresso/kahve hazırlayıcı
+
Genel

İtalyancada "bar adamı" anlamına gelir. Modern specialty bağlamında demleme parametrelerini bilen, kahveyi tanıtan uzman. SCA sertifikaları (Brewing, Barista Skills) çerçevesini çizer.

Bloom (şişme)
Kahvenin ilk dökümde gaz salması
+
Demleme

Pour over yöntemlerinde ilk su dökümünde kahvenin CO₂ gazını salması. 30 saniye süren bu pre-infusion adımı, kalan demlemenin eşit ekstraksiyonunu sağlar.

Body (gövde)
Kahvenin ağızdaki dolgunluk hissi
+
Tat

Kahvenin viskozitesi, ağızda kapladığı alan. Hafif (çay benzeri), orta (kırmızı şarap), dolgun (krema/yoğurt) olarak tanımlanır. Filtre yöntemlerinde hafif, French press'te dolgundur.

Burr grinder (konik bıçaklı öğütücü)
Tutarlı öğütüm veren değirmen tipi
+
Ekipman

İki paralel konik veya düz bıçak arasında kahveyi öğüten profesyonel öğütücüler. Bıçaklı (blade) öğütücülerden çok daha tutarlıdır. Demleme kalitesi için kritik.

C

Cezve
Türk kahvesi pişirme kabı
+
Ekipman

Geleneksel bakır, pirinç veya paslanmaz çelik, geniş tabanlı dar boyunlu pişirme kabı. UNESCO somut olmayan kültürel miras Türk kahvesinin temel aletidir.

Crema
Espresso üzerindeki altın köpük
+
Tat

Yüksek basınç altında çekirdeğin yağ ve şekerlerinin emülsifiye olmasıyla oluşan altın renkli köpük katmanı. İyi espresso'nun görsel imzası.

Cupping
Profesyonel tadım protokolü
+
Demleme

SCA standartlarına göre yapılan kahve değerlendirme seansı. Açık öğütüm, 1:18 oran, 4 dakika bekleme, kabuk kırma, kepçe ile slurping. 10 kriter üzerinden puanlama.

Ç

Çekirdek (yeşil/kavrulmuş)
Kahve meyvesinin tohumu
+
Çekirdek

Kahve, gerçekten meyvedir; içinde çekirdek (tohum) bulunur. Yeşil çekirdek kavrulmamış halidir, 1-2 yıl bekleyebilir. Kavrulmuş çekirdek 30-45 gün pik aroma penceresine sahiptir.

D

Damper
Espresso öncesi tamping aleti
+
Ekipman

Espresso çekiminden önce portafiltere konan kahveyi düzleyip sıkıştıran ağırlık. 14-20 kg basıncın eşit dağıtılması için kritik.

Decaffeinated (decaf)
Kafeini alınmış kahve
+
Çekirdek

Yeşil çekirdekten kafein moleküllerinin çözücülerle (CO₂, etil asetat, su prosesi) ayrıştırıldığı kahve. Tat profili %5-10 değişir; iyi prosesli decaf aroma korur.

Drip / Damlatma
Sıcak suyun kahveden geçtiği yöntem
+
Demleme

Pour over olarak da bilinen filtre kahve yöntemi. V60, Chemex, Kalita Wave bu kategoride. Aromatik, berrak ve hafif gövdeli kupalar üretir.

E

Espresso
9 bar basınçla çekilen yoğun kahve
+
Demleme

7-9 gram öğütülmüş kahveden, 9 bar basınç altında 25-30 saniyede çekilen yaklaşık 30 ml içecek. Yoğun, kremalı, ısrarlı finiş. Tüm sütlü içeceklerin temelidir.

Extraction (ekstraksiyon)
Sudan kahveye geçen çözünür madde oranı
+
Demleme

İdeal ekstraksiyon %18-22 arasıdır. Düşük ekstraksiyon ekşi/saman, yüksek ekstraksiyon acı/kurudur. Demleme parametrelerinin tümü ekstraksiyonu etkiler.

F

Filter (filtre kahve)
Kağıt veya metal filtreden geçen kahve
+
Demleme

Yağların ve mikro telvenin filtre ile süzüldüğü, berrak ve aromatik içecek. V60, Chemex, Kalita, batch brewer hep bu kategoride.

First crack (ilk çatlama)
Kavurmada çekirdeğin ilk çıtırtısı
+
Kavurma

Yaklaşık 196°C'de çekirdek genleşerek ilk çatlama sesini yapar. Bu nokta sonrası kahve içilebilir hale gelir; açık kavurmalar buradan hemen sonra durdurulur.

French Press
Daldırma metoduyla demleme aparatı
+
Ekipman

Cam veya çelik silindire kahve ve sıcak su konup, 4 dakika sonra metal süzgeç pistonun bastırılmasıyla telvenin dibe sıkıştırıldığı klasik yöntem. Dolgun, yağlı kupa verir.

G

Geisha (Gesha)
Egzotik aromalı kahve çeşidi
+
Çekirdek

Etiyopya kökenli, Panama'da uçluk seviyesine çıkmış kahve çeşidi. Çiçeksi, bergamot, yasemin, kayısı notalarıyla bilinir. Specialty cupping skorlarında üst sıralarda.

Grind (öğütüm)
Çekirdeğin demleme için parçalanması
+
Demleme

Demleme yöntemine göre öğütüm boyu değişir: cezve toz, espresso ince, V60 orta, French press kaba. Yanlış öğütüm demlemenin en büyük kusurudur.

H

Honey process (bal prosesi)
Yarı yıkanmış proses tipi
+
Çekirdek

Kahve kirazının dış kabuğu alınır ama meyve eti (mucilage) çekirdek üzerinde bırakılır. Kuruturken bal kıvamı oluşur. Washed ile natural arası tat profili: yumuşak tatlılık, dengeli asit.

I

Ibrik
Cezvenin uluslararası adı
+
Ekipman

World Brewers Cup ve specialty terimlerinde cezve bu adla geçer. WBC ibrik yarışmaları Türk kahvesi geleneğini uluslararası alana taşır.

İlgili: Cezve

K

Kavurma profili
Bir partinin kavurma eğrisi
+
Kavurma

Belirli bir yeşil çekirdek için tasarlanmış zaman/sıcaklık eğrisi. Aynı çekirdek farklı profillerle bambaşka tatlar verir. Profil tasarımı kavurmacının imzasıdır.

L

Latte art
Süt köpüğüyle çizilen figürler
+
Genel

Doğru buharlanmış süt ile espresso üzerine kalp, rozet, tulip, kuğu gibi figürlerin çizilmesi. Hem estetik hem sütün doğru köpüklendiğinin göstergesidir.

M

Mikro lot
Küçük üretim partisi
+
Çekirdek

Tek bir çiftlik veya bahçeden gelen, genellikle 200-1500 kg arası, izlenebilir ve karakteri belirgin specialty kahve partileri.

Mocha (Mokha)
Yemen menşeli klasik kahve
+
Çekirdek

Yemen'in Mokha limanı, kahvenin dünya ticaretine açıldığı ilk yerdir. "Mocha" kelimesi modern menüde çikolatalı kahve olarak da kullanılır.

N

Natural process (doğal proses)
Kahve kirazını meyveyle kurutma
+
Çekirdek

Kahve kirazı bütün halde güneş altında kurutulur. Meyve eti çekirdeğe tat verir: yoğun meyveli, fermente, gövdeli profil. Etiyopya'da geleneksel yöntemdir.

O

Orta kavurma
Dengeli, yaygın kavurma seviyesi
+
Kavurma

Birinci ve ikinci çatlama arasındaki orta nokta. Aroma ve gövde dengeli, asidite ve tatlılık birlikte. Hem espresso hem filtre için uyumlu.

P

Pour over
Üzerine dökme demleme yöntemi
+
Demleme

V60, Chemex, Kalita Wave gibi konik veya düz tabanlı filtre üzerine sıcak suyun kontrollü dökülmesi. Aroma odaklı, berrak filtre kahve üretir.

Portafilter
Espresso makinesi sap aparatı
+
Ekipman

İçinde kahveyi tutan filtre sepeti, espresso makinesinin grup başına kilitlenen metal sap. 58 mm standart boyuttur.

S

SCA
Specialty Coffee Association
+
Genel

Uluslararası nitelikli kahve kuruluşu. Cupping protokolü, barista sertifikası, brewing standartları ve etik tedarik prensiplerini belirler. 80+ puan = specialty.

Single origin (tek orijin)
Tek bir kaynaktan gelen kahve
+
Çekirdek

Tek ülke, tek bölge, çoğu zaman tek çiftlik veya kooperatiften gelen kahve. Terroir karakterini açık şekilde gösterir. Filtre yöntemlerinde parlar.

Specialty coffee
Nitelikli kahve, 80+ SCA puanlı
+
Genel

SCA cupping protokolünde 100 üzerinden 80 ve üzeri puan alan, izlenebilir, taze ve etik tedarik edilmiş kahve. "3. dalga" hareketinin temelidir.

T

Tamping
Espresso öncesi kahveyi sıkıştırma
+
Demleme

Portafiltere konan öğütülmüş kahvenin damper ile düzlenip 15-20 kg basınçla sıkıştırılması. Eşit dağılım için kritik.

Terroir
Coğrafi karakterin tada yansıması
+
Çekirdek

Toprak, rakım, iklim, gölge bitkileri, mikroflora — kahvenin yetiştiği yerin tüm fiziksel koşullarının kupada yarattığı imza tat. Şarap terminolojisinden alınmıştır.

Türk kahvesi
Toz inceliğinde, cezvede pişen klasik
+
Genel

UNESCO somut olmayan kültürel miras. Toz inceliğinde öğütülmüş, soğuk suyla başlayan, cezvede kısık ateşte köpüklendirilen geleneksel kahve. 500 yıllık ritüel.

V

V60
Hario'nun konik damlatma demleyicisi
+
Ekipman

60 derece açılı konik, spiral kanallı seramik/plastik/cam dripper. Pour over tekniğinin ikonik aparatı. Berrak, parlak, aromatik kupa verir.

W

Washed process (yıkanmış)
Meyve eti suyla ayrıştırılan proses
+
Çekirdek

Kahve kirazının meyve eti, fermentasyon tankında ve sonra yıkamayla ayrıştırılır. Sonuç: temiz, asidik, parlak tat profili. Filtre kahveler için ideal.

Y

Yield (verim)
Kahveden çıkan içecek miktarı
+
Demleme

Espresso için: 18g kahveden 36g espresso = 1:2 ratio (klasik). Filtre için: 15g kahveden 240g kupa = 1:16. Verim, kahvenin yoğunluğunu belirler.

Hangisi olduğunu öğrendin, şimdi sırada deneme.

Demleme rehberlerimiz ve kahve seçkimizle pratiğe dökme zamanı.