A'dan Z'ye
kahve terimleri.
A
AeropressHava basıncıyla çalışan kompakt demleyici+Ekipman
2005'te Alan Adler tarafından tasarlanan, manuel piston basıncıyla kahve demleyen pratik aparat. Filtre kahve ve espresso arası bir kupa verir. Seyahatte popüler.
Açık kavurmaHafif, asit dengeli, aromatik+Kavurma
Çekirdeği ilk çıtırtıdan (first crack) hemen sonra durduran kavurma seviyesi. Asidite yüksek, aroma berrak, gövde hafif. Single origin filtre kahvelerde tercih edilir.
Acidity (asidite)Kahvenin parlaklık veren tat unsuru+Tat
Kahvedeki organik asitlerin algılanan parlaklığı, canlılığı. Yüksek rakım kahvelerinde daha belirgin. Limon, elma, üzüm, kuş üzümü gibi notalar asit göstergesidir.
Anaerobik fermentasyonOksijensiz fermentasyon prosesi+Çekirdek
Kahve kirazı oksijensiz tanklarda fermente edilir. Sonuç: daha egzotik, daha tropikal, daha yoğun aroma profilleri. Yeni nesil specialty kahvelerde popüler.
B
BaristaProfesyonel espresso/kahve hazırlayıcı+Genel
İtalyancada "bar adamı" anlamına gelir. Modern specialty bağlamında demleme parametrelerini bilen, kahveyi tanıtan uzman. SCA sertifikaları (Brewing, Barista Skills) çerçevesini çizer.
Bloom (şişme)Kahvenin ilk dökümde gaz salması+Demleme
Pour over yöntemlerinde ilk su dökümünde kahvenin CO₂ gazını salması. 30 saniye süren bu pre-infusion adımı, kalan demlemenin eşit ekstraksiyonunu sağlar.
Body (gövde)Kahvenin ağızdaki dolgunluk hissi+Tat
Kahvenin viskozitesi, ağızda kapladığı alan. Hafif (çay benzeri), orta (kırmızı şarap), dolgun (krema/yoğurt) olarak tanımlanır. Filtre yöntemlerinde hafif, French press'te dolgundur.
Burr grinder (konik bıçaklı öğütücü)Tutarlı öğütüm veren değirmen tipi+Ekipman
İki paralel konik veya düz bıçak arasında kahveyi öğüten profesyonel öğütücüler. Bıçaklı (blade) öğütücülerden çok daha tutarlıdır. Demleme kalitesi için kritik.
C
CezveTürk kahvesi pişirme kabı+Ekipman
Geleneksel bakır, pirinç veya paslanmaz çelik, geniş tabanlı dar boyunlu pişirme kabı. UNESCO somut olmayan kültürel miras Türk kahvesinin temel aletidir.
CremaEspresso üzerindeki altın köpük+Tat
Yüksek basınç altında çekirdeğin yağ ve şekerlerinin emülsifiye olmasıyla oluşan altın renkli köpük katmanı. İyi espresso'nun görsel imzası.
CuppingProfesyonel tadım protokolü+Demleme
SCA standartlarına göre yapılan kahve değerlendirme seansı. Açık öğütüm, 1:18 oran, 4 dakika bekleme, kabuk kırma, kepçe ile slurping. 10 kriter üzerinden puanlama.
Ç
Çekirdek (yeşil/kavrulmuş)Kahve meyvesinin tohumu+Çekirdek
Kahve, gerçekten meyvedir; içinde çekirdek (tohum) bulunur. Yeşil çekirdek kavrulmamış halidir, 1-2 yıl bekleyebilir. Kavrulmuş çekirdek 30-45 gün pik aroma penceresine sahiptir.
D
DamperEspresso öncesi tamping aleti+Ekipman
Espresso çekiminden önce portafiltere konan kahveyi düzleyip sıkıştıran ağırlık. 14-20 kg basıncın eşit dağıtılması için kritik.
Decaffeinated (decaf)Kafeini alınmış kahve+Çekirdek
Yeşil çekirdekten kafein moleküllerinin çözücülerle (CO₂, etil asetat, su prosesi) ayrıştırıldığı kahve. Tat profili %5-10 değişir; iyi prosesli decaf aroma korur.
Drip / DamlatmaSıcak suyun kahveden geçtiği yöntem+Demleme
Pour over olarak da bilinen filtre kahve yöntemi. V60, Chemex, Kalita Wave bu kategoride. Aromatik, berrak ve hafif gövdeli kupalar üretir.
E
Espresso9 bar basınçla çekilen yoğun kahve+Demleme
7-9 gram öğütülmüş kahveden, 9 bar basınç altında 25-30 saniyede çekilen yaklaşık 30 ml içecek. Yoğun, kremalı, ısrarlı finiş. Tüm sütlü içeceklerin temelidir.
Extraction (ekstraksiyon)Sudan kahveye geçen çözünür madde oranı+Demleme
İdeal ekstraksiyon %18-22 arasıdır. Düşük ekstraksiyon ekşi/saman, yüksek ekstraksiyon acı/kurudur. Demleme parametrelerinin tümü ekstraksiyonu etkiler.
F
Filter (filtre kahve)Kağıt veya metal filtreden geçen kahve+Demleme
Yağların ve mikro telvenin filtre ile süzüldüğü, berrak ve aromatik içecek. V60, Chemex, Kalita, batch brewer hep bu kategoride.
First crack (ilk çatlama)Kavurmada çekirdeğin ilk çıtırtısı+Kavurma
Yaklaşık 196°C'de çekirdek genleşerek ilk çatlama sesini yapar. Bu nokta sonrası kahve içilebilir hale gelir; açık kavurmalar buradan hemen sonra durdurulur.
French PressDaldırma metoduyla demleme aparatı+Ekipman
Cam veya çelik silindire kahve ve sıcak su konup, 4 dakika sonra metal süzgeç pistonun bastırılmasıyla telvenin dibe sıkıştırıldığı klasik yöntem. Dolgun, yağlı kupa verir.
G
Geisha (Gesha)Egzotik aromalı kahve çeşidi+Çekirdek
Etiyopya kökenli, Panama'da uçluk seviyesine çıkmış kahve çeşidi. Çiçeksi, bergamot, yasemin, kayısı notalarıyla bilinir. Specialty cupping skorlarında üst sıralarda.
Grind (öğütüm)Çekirdeğin demleme için parçalanması+Demleme
Demleme yöntemine göre öğütüm boyu değişir: cezve toz, espresso ince, V60 orta, French press kaba. Yanlış öğütüm demlemenin en büyük kusurudur.
H
Honey process (bal prosesi)Yarı yıkanmış proses tipi+Çekirdek
Kahve kirazının dış kabuğu alınır ama meyve eti (mucilage) çekirdek üzerinde bırakılır. Kuruturken bal kıvamı oluşur. Washed ile natural arası tat profili: yumuşak tatlılık, dengeli asit.
I
IbrikCezvenin uluslararası adı+Ekipman
World Brewers Cup ve specialty terimlerinde cezve bu adla geçer. WBC ibrik yarışmaları Türk kahvesi geleneğini uluslararası alana taşır.
İlgili: Cezve
K
Kavurma profiliBir partinin kavurma eğrisi+Kavurma
Belirli bir yeşil çekirdek için tasarlanmış zaman/sıcaklık eğrisi. Aynı çekirdek farklı profillerle bambaşka tatlar verir. Profil tasarımı kavurmacının imzasıdır.
L
Latte artSüt köpüğüyle çizilen figürler+Genel
Doğru buharlanmış süt ile espresso üzerine kalp, rozet, tulip, kuğu gibi figürlerin çizilmesi. Hem estetik hem sütün doğru köpüklendiğinin göstergesidir.
M
Mikro lotKüçük üretim partisi+Çekirdek
Tek bir çiftlik veya bahçeden gelen, genellikle 200-1500 kg arası, izlenebilir ve karakteri belirgin specialty kahve partileri.
Mocha (Mokha)Yemen menşeli klasik kahve+Çekirdek
Yemen'in Mokha limanı, kahvenin dünya ticaretine açıldığı ilk yerdir. "Mocha" kelimesi modern menüde çikolatalı kahve olarak da kullanılır.
N
Natural process (doğal proses)Kahve kirazını meyveyle kurutma+Çekirdek
Kahve kirazı bütün halde güneş altında kurutulur. Meyve eti çekirdeğe tat verir: yoğun meyveli, fermente, gövdeli profil. Etiyopya'da geleneksel yöntemdir.
O
Orta kavurmaDengeli, yaygın kavurma seviyesi+Kavurma
Birinci ve ikinci çatlama arasındaki orta nokta. Aroma ve gövde dengeli, asidite ve tatlılık birlikte. Hem espresso hem filtre için uyumlu.
P
Pour overÜzerine dökme demleme yöntemi+Demleme
V60, Chemex, Kalita Wave gibi konik veya düz tabanlı filtre üzerine sıcak suyun kontrollü dökülmesi. Aroma odaklı, berrak filtre kahve üretir.
PortafilterEspresso makinesi sap aparatı+Ekipman
İçinde kahveyi tutan filtre sepeti, espresso makinesinin grup başına kilitlenen metal sap. 58 mm standart boyuttur.
S
SCASpecialty Coffee Association+Genel
Uluslararası nitelikli kahve kuruluşu. Cupping protokolü, barista sertifikası, brewing standartları ve etik tedarik prensiplerini belirler. 80+ puan = specialty.
Single origin (tek orijin)Tek bir kaynaktan gelen kahve+Çekirdek
Tek ülke, tek bölge, çoğu zaman tek çiftlik veya kooperatiften gelen kahve. Terroir karakterini açık şekilde gösterir. Filtre yöntemlerinde parlar.
Specialty coffeeNitelikli kahve, 80+ SCA puanlı+Genel
SCA cupping protokolünde 100 üzerinden 80 ve üzeri puan alan, izlenebilir, taze ve etik tedarik edilmiş kahve. "3. dalga" hareketinin temelidir.
T
TampingEspresso öncesi kahveyi sıkıştırma+Demleme
Portafiltere konan öğütülmüş kahvenin damper ile düzlenip 15-20 kg basınçla sıkıştırılması. Eşit dağılım için kritik.
TerroirCoğrafi karakterin tada yansıması+Çekirdek
Toprak, rakım, iklim, gölge bitkileri, mikroflora — kahvenin yetiştiği yerin tüm fiziksel koşullarının kupada yarattığı imza tat. Şarap terminolojisinden alınmıştır.
Türk kahvesiToz inceliğinde, cezvede pişen klasik+Genel
UNESCO somut olmayan kültürel miras. Toz inceliğinde öğütülmüş, soğuk suyla başlayan, cezvede kısık ateşte köpüklendirilen geleneksel kahve. 500 yıllık ritüel.
V
V60Hario'nun konik damlatma demleyicisi+Ekipman
60 derece açılı konik, spiral kanallı seramik/plastik/cam dripper. Pour over tekniğinin ikonik aparatı. Berrak, parlak, aromatik kupa verir.
W
Washed process (yıkanmış)Meyve eti suyla ayrıştırılan proses+Çekirdek
Kahve kirazının meyve eti, fermentasyon tankında ve sonra yıkamayla ayrıştırılır. Sonuç: temiz, asidik, parlak tat profili. Filtre kahveler için ideal.
Y
Yield (verim)Kahveden çıkan içecek miktarı+Demleme
Espresso için: 18g kahveden 36g espresso = 1:2 ratio (klasik). Filtre için: 15g kahveden 240g kupa = 1:16. Verim, kahvenin yoğunluğunu belirler.
Hangisi olduğunu öğrendin, şimdi sırada deneme.
Demleme rehberlerimiz ve kahve seçkimizle pratiğe dökme zamanı.